الزامات نقل و انتقال نمونه های آزمایشگاهی:

عموما آزمایشگاه ها در گرایش های مختلف و نمونه هایی با ماهیت متفاوت برای آزمون و یا کالیبراسیون،  الزامات بسته بندی، انتقال و دریافت معینی دارند. این الزامات می تواند مواردی همچون دمای نگهداری، نور، محدودیت های زمانی، شرایط استریل و غیره باشد. هنگامی که ما به آزمایشگاه و چگونگی عملکرد آن فکر می کنیم، توجه ما بیشتر بر روی آزمایشات و نتایج، توانایی کارشناسان آزمایشگاه و شرایط داخلی آزمایشگاه می باشد و معمولا توجه کمتری به چگونگی حمل و نقل و دریافت نمونه ها داریم.

با این حال، ارسال و پذیرش  نمونه بخش مهمی از عملیات آزمایشگاهی موفق است. بطوریکه اگر مشتریان نمونه ها را برای آزمایشگاه ارسال کنند و آزمایشگاه نتواند نمونه را به موقع تحویل گیرد، این تاخیر ممکن است باعث خرابی نمونه ها و در نتیجه نیاز به ارسال مجدد نمونه گردد. در نتیجه به ناچار در یک بازه زمانی طولانی تر و پس از دریافت مجدد نمونه ها فرآیند آزمون آغاز شود. چند مرحله کلیدی که در فرآیند انتقال نمونه ها باید مورد توجه قرار گیرد شامل نحوه بسته بندی، حمل و نقل، پذیرش نمونه و نکات ایمنی مربوط به آن است. 

بسته بندی

در اکثر موارد، نحوه بسته بندی نمونه ها در اختیار مشتری است و آزمایشگاه مسئول دریافت نمونه است. با  این حال، کارشناسان آزمایشگاه تمایل به راهنمایی مشتریان در نحوه بسته بندی نمونه های آنها دارند تا از نمونه ها و کسانی که با نمونه ها سر و کار دارند محافظت نمایند. در غیر این صورت، این امکان وجود دارد که نمونه ها خراب یا آلوده شوند و ارسال مجدد آنها باعث ایجاد هزینه های اضافی و تاخیر در انجام آزمون شود. از سوی دیگر بسته بندی های نامناسب ممکن است باعث آسیب دیدن افراد درگیر در این فرآیند گردد. برای مثال نمونه های خورنده یا خطرناک در اثر بسته بندی نامناسب ممکن است نشت داشته باشند و باعث آسیب افراد در هنگام تحویل شوند.

از اینرو برخی آزمایشگاه ها الزامات بسته بندی نمونه های مختلف مورد پذیرش  آزمایشگاه خود را به اطلاع مشتریان می رسانند. این اطلاع رسانی می تواند شامل قراردادن اطلاعات بر روی وب سایت رسمی آزمایشگاه، ارسال از طریق نمابر و یا پست به مشتریان آزمایشگاه، استفاده از شبکه های  اجتماعی، نشریات و سایر رسانه ها باشد. این اطلاعات عموما شامل جنس بسته بندی، نحوه علامت گذاری و نوشته های روی بسته بندی، حداقل مقدار نمونه و حداقل تعداد نمونه برای هر آزمون است. این اطلاعات به موارد نام برده فوق محدود نمی شود و آزمایشگاه ها می توانند اطلاعات بیشتری را برای آگاه سازی مشتریان خود تهیه و در اختیار آنها قرار دهند.

همچنین واحد دریافت و پذیرش نمونه ها برای جلوگیری از مشکلات در زمان تحویل نمونه، می تواند برای کمک به مشتریان خود بهترین شرایط ارسال نمونه را شرح دهد.

نحوه انتقال

نحوه انتقال نمونه همچون نحوه بسته بندی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. زیرا در اغلب موارد مقداری از نمونه بر اثر انتقال نامناسب از بین م یرود. برای ارسال بسته ها و نمون ههای مشتریان به طور معمول از روش های حمل و نقل رایج چون حمل و نقل زمینی استفاده می شود. البته اگر انتقال نمونه توسط سیستم حمل و نقل خصوصی انجام شود از ایمنی و اطمینان بیشتری برخوردار خواهد بود. در این مورد نیز با توجه به حجم و شرایط نمونه باید روش انتقال ایمن تر و تا حد امکان سریعتر را انتخاب نمود.

برخی آزمایشگاه ها این الزامات و همچنین شرک تهای حمل و نقل مورد تایید آزمایشگاه را نیز از طریق روش هایی که ذکر کردیم به اطلاع مشتریان می رسانند. برخی آزمایشگاه ها نیز سیستم دریافت نمونه از درب مشتری را برای مشتری های دایم و خاص خود ایجاد کرده اند تا دغدغه های ناشی از انتقال نمونه را به حداقل رسانده باشند.

در حمل و نقل نمونه ها عموما موار زیر توصیه شده است:

  • نمونه های فاسد شدنی حتما در مجاورت یخ (بسته های یخ خشک) در یخدان به آزمایشگاه منتقل گردد.
  • شیشه های استریل نباید شکسته و یا ترک خورده باشند.
  • بعد از اخذ نمونه، درب شیشه تا هنگام تحویل به آزمایشگاه نباید باز شود.
  • کلیه نمونه های کارخانه ای با توجه به شرایط نگهداری مندرج بر روی بسته بندی باید به آزمایشگاه ارسال شود.
  • بسته بندی نمونه ها نباید مخدوش، باز شده یا دارای شکاف باشد.
  • در صورت وجود محدودیت زمانی بین زمان نمونه برداری و انجام آزمون، این نکته باید بسیار مورد توجه قرارگیرد و نحوه انتقال متناسب انتخاب شود.

دریافت و پذیرش نمونه

مرحله دریافت نمونه در آزمایشگاه از جنبه های بسیار مهم در انتقال نمونه است و معمولا باید در مرحله پذیرش مواردی را رعایت کرد که بعضی از این موارد عبارتند از:

  • برگه ارسال نمونه باید دارای شماره نامه و تاریخ روز تحویل نمونه به آزمایشگاه باشد.
  • در برگه ارسال نمونه هدف از انجام نمونه برداری و آزمون های مورد نیاز باید قید گردد.
  • کلیه مشخصات نمونه شامل: تعداد نمونه های ارسالی، نام کامل نمونه، علامت تجاری نمونه (درصورت وجود)، تاریخ تولید، تاریخ انقضا، سری ساخت و پروانه ساخت نمونه و … در برگه ارسال نمونه باید بصورت کامل و دقیق درج شود.
  • اگر تمامی نمونه های رسیده دارای یک نامه درخواست باشند، مشخصات تمام نمونه ها باید در آن نامه شرح داده شده باشد.
  • منظور از آزمون کامل نمونه، عموما انجام کلیه آزمون ها (شیمی و میکروبیولوژی) بر اساس مراجع مربوطه می باشد. در صورت درخواست فقط یک مورد یا فقط یک آزمون، نوع آزمون مربوطه بایددر درخواست درج شود.
  • درصورت تفاوت تاریخ نمونه برداری و تاریخ نامه حتما باید تاریخنمونه برداری نیز ذکر گردد. همچنین مشخصات و اطلاعات نمونه برداری شامل روش نمونه برداری، شرایط نمونه برداری، تاریخ وتعداد نمونه و …باید به همراه نمونه به آزمایشگاه تحویل شود.
  • برگه ارسال نمونه باید با خط خوانا و بدون خط خوردگی تحویل داده شود.
  • در صورت ارسال نمونه های مشکوک به مسمومیت، گزارش کاملآن باید به پیوست همراه نمونه به آزمایشگاه ارسال گردد.
  • بدلیل اینکه نمونه های مشکوک به مسمومیت باید سریع و درهمان روز آزمایش شوند، قبل از ارسال نمونه جهت اطلاع و هماهنگی های لازم با آزمایشگاه تماس گرفته شود.
  • پذیرش نمونه ها معمولا در روزهای کاری (شنبه تا چهارشنبه) ازساعت ۸ صبح الی ۱۳ بعدازظهر انجام شود.
  • نمونه هایی که تاریخ انقضاء کمتر از ۶ روز دارند در روزهای شنبه و یکشنبه در آزمایشگاه پذیرش شوند.
  • در ارسال نمونه به آزمایشگاه به تاریخ انقضاء آن توجه شود.
  • کلیه نمونه های ارسال شده به آزمایشگاه جهت انجام آزمون باید دارای تاریخ تولید، انقضا، پروانه ساخت و خصوصا سری ساخت یکسان باشند.
  • در صورت نمونه برداری از نمونه های دارای مشخصات بهداشتی که در اوزان بالا در سطح عرضه وجود دارند، حتما باید نام کامل نمونه و واحد تولیدی، تاریخ تولید و انقضاء، پروانه ساخت در فرم ارسال نمونه درج شود و در صورت امکان برچسب آن نمونه به مستندات ارسال نمونه ضمیمه گردد.
  • از برچسب مناسب یا جوهر مخصوص برای نوشتن روی شیشه ها استفاده شود بطوریکه پاک نگردد.
  • نمونه های آرایشی و بهداشتی حتما باید با بسته بندی خود ارسال گردند.
  • در صورت ارسال نمونه های شکایتی، برگه توقیف قانونی نمونه و یا برگه دادگاه عموما باید به همراه نمونه به آزمایشگاه ارسال شود. انجام این نمونه ها در اولویت می باشد.آزمایشگاه پس از پذیرش، باید به گونه های نمونه ها را ثبت و کدگذاری نماید که کد اختصاص یافته، در آزمایشگاه کاملا منحصر به فرد باشد و قابلیت ردیابی نمونه در تمامی مراحل آزمایشگاهی را مسیر نماید.

ایمنیالزامات نقل و انتقال نمونه های آزمایشگاهی

ایمنی یک جنبه بسیار حیاتی از انتقال و ارسال نمونه است. آزمایشگاهی که نمونه های ارسال شده به آن ممکن است در حال نشت و یا خطر زا باشند، باید اطلاع رسانی و آموزش مناسبی را برای اطمینان از سلامت کارکنان دریافت کننده نمونه، به آنها داده باشد و اقدامات ایمنی را برای این موارد بصورت جدی و صحیح انجام دهد. آزمایشگاه همچنین هنگام دریافت و یا برگشت دادن نمونه های خطرناک بایدبه حاملین نمونه شیوه صحیح جابجایی و بسته بندی نمونه را آموزش دهد و نشانه گذاری های هشدار متناسب با نوع نمونه را روی بسته بندی درج نمایید.

 

دکتر رویا اسماعیلی
دکتری شیمی تجزیه
مژگان اصغر زاده
کارشناس شیمی

ارسال پاسخ

Please enter your comment!
Please enter your name here