آزمایش تشخیص آنتی بیوتیک ها در شیر
مقدار بسیار کمی از آنتی بیوتیکی که برای درمان ورم پستان گاو بکار می رود تا ۳ روز پس از آخرین مصرف در شیر گاو وجود خواهد داشت. همچنین اگر به جیره غذایی آنتی بیوتیک افزوده شده باشد، شیر حیوان آلوده به آنتی بیوتیک خواهد بود.

وجود آنتی بیوتیک در شیر دو عارضه را موجب می شود:

۱- آنتی بیوتیک از رشد باکتری های مفید که تولید اسید لاکتیک می کنند جلوگیری می کند. بنابراین نمی توان مواد لبنی تخمیری از قبیل پنیر و ماست را از چنین شیری تهیه کرد.

۲- چون بعضی افراد به آنتی بیوتیک (مخصوصاً پنی سیلین) حتی به مقدار بسیار کم، حساسیت دارند، مصرف چنین شیری باعث بروز علائم حساسیت در پوست و دستگاه گوارش آنها می شود.

در این مطلب به روش های متداول برای تشخیص آنتی بیوتیک ها در شیر اشاره شده است.

الف- روش تخمیر
همان طور که قبلاً اشاره شد وجود آنتی بیوتیک در شیر از رشد باکتری های لاکتیک در محصولات لبنی تخمیری جلوگیری می کند. بر همین اساس می توان به وجود یا عدم وجود آنتی بیوتیک ها در شیر پی برد.

روش آزمایش:
شیر مورد آزمایش و یک شیر بدون آنتی بیوتیک (نمونه شاهد) را در دو لوله آزمایش به مدت ۱۵ دقیقه تا دمای ۹۰ درجه سانتی گراد حرارت دهید. سپس آن ها را سرد کرده و به دمای ۴۵ درجه برسانید. هر دو نمونه را با ۲٪ مایه ماست مخلوط کرده و به خوبی هم بزنید. اگر برای هم زدن لوله های آزمایش از همزن شیشه ای استفاده می کنید، دقت کنید که از همزن های جداگانه و تمیز استفاده شود. نمونه ها را به مدت ۳ ساعت در اینکوباتور با دمای ۴۳ درجه قرار دهید. پس از ۳ ساعت لوله ها را از اینکوباتور خارج کرده و به مدت یک ساعت در یخچال با دمای ۴ درجه قرار دهید. ویسکوزیته ماست تولید شده در هر دو لوله را می توان با رها کردن دو سنگ جوش و مقایسه سرعت پایین آمدن آن ها در لوله ها تعیین کرد.

نتیجه آزمایش:
در صورتی که شیر مورد آزمایش حاوی آنتی بیوتیک باشد، ماست به وجود آمده دارای بافتی ضعیف بوده و سنگ جوش به سرعت به ته لوله می رسد. در این آزمایش باید دقت شود که دو لوله (نمونه شاهد و نمونه) در شرایط یکسان باشند.

آزمایش تشخیص آنتی بیوتیک ها در شیر

ب- روش شیمیایی
در این روش از شناساگر فنیل تترا زولیوم کلرید(C.T.T) استفاده می شود.

روش آزمایش:
مواد شیمیایی لازم: ۱- محلول ۱٪ تری فنیل تترا زولیوم کلرید ۲- محیط کشت آلوده به باکتری استرپتوکوکوس ترموفیلوس

شیر مورد آزمایش را به مدت ۲۰ دقیقه در دمای ۶۰ درجه حرارت دهید. به این ترتیب مواد میکروب کش طبیعی شیر از بین می رود. سپس شیر را با باکتری استرپتوکوکوس ترموفیلوس آلوده کرده و به مدت یک و نیم ساعت در اینکوباتور با دمای ۴۴ درجه سانتی گراد قرار می دهیم. همین عمل را در مورد شیر بدون آنتی بیوتیک انجام می دهیم (نمونه شاهد). یک میلی لیتر از محلول بی رنگ تری فنیل تترا زولیوم کلرید را هم به شیر مورد آزمایش و هم به نمونه شاهد اضافه کرده و یک ساعت در اینکو باتور با دمای ۴۴ درجه قرار می دهیم.

نتیجه آزمایش:
در صورتی که باکتری موجود در محیط فرصت رشد داشته باشد، شناساگر تری فنیل تترا زولیوم کلرید موجود در شیر تبدیل به فرمازون قرمز رنگ شده و رنگ شیر صورتی می شود. وجود آنتی بیوتیک ها در شیر از رشد میکروب ها جلوگیری کرده در نتیجه از تشکیل فرمازون جلوگیری می نماید و در شیر هیچ تغییر رنگی به وجود نمی آید اما نمونه شاهد همیشه به رنگ صورتی درمی آید و صورتی شدن نمونه شاهد نشان دهنده صحت آزمون است.

ج- روش استفاده از دیسک
اساس کار به این ترتیب است که میکروب های حساس به آنتی بیوتیک را در آگار کشت داده و دیسک های استاندارد را پس از آغشته کردن به شیر مورد آزمایش روی سطح آگار قرار می دهیم. سپس بشقاب های پطری را در اینکوباتور با دمای ۳۷ درجه می گذاریم. چنانچه شیر حاوی آنتی بیوتیک باشد از رشد میکروب در اطراف دیسک جلوگیری می شود و هاله ایی در اطراف دیسک تشکیل می شود.

روش آزمایش:
یک باکتری حساس مانند باسیلوس سبتیلوس را در بشقاب های پطری حاوی آگار مغذی، کشت دهید. دیسک های کاغذی به قطر نیم سانتی متر را که قبلا استریل شده در شیر مورد آزمایش فروبرده (کاملا آغشته شود) و در سطح آگار قرار دهید. دیسک ها باید کاملاً مماس با سطح آگار باشند. بشقاب های پطری را در دمای ۵۵ درجه به مدت ۵/ ۲ ساعت با دمای ۳۷ درجه به مدت ۴- ۶ ساعت قرار دهید.

نتیجه آزمایش:
در صورتی که در شیر آنتی بیوتیک وجود داشته باشد، هاله ایی روشن در اطراف دیسک ایجاد می شود. قطر هاله ایجاد شده بسته به میزان و نوع آنتی بیوتیک تغییر می کند.

د- تست پنی سیلین
اگر نتیجه آزمایش وجود آنتی بیوتیک در شیر مثبت باشد می توان شیر را از نظر عدم وجود پنی سیلین آزمایش کرد.

روش آزمایش:
مقداری از شیر مورد آزمایش را برداشته، ۲۰۰ واحد بین المللی آنزیم پنی سیلیناز به آن اضافه کرده و آزمایش قبل را تکرار کنید. نتیجه آزمایش سفید شدن رنگ محتویات لوله آزمایش نشان دهنده وجود پنی سیلین و ارغوانی شدن آن نشان دهنده نبودن پنی سیلین در شیر است.

آزمایش تشخیص آنتی بیوتیک ها در شیر

 مهندس مهران محمدیان
مسؤول آزمایشگاه کنترل مواد غذایی
معاونت غذا و دارو شهرکرد

انتشار و کپی تمام یا بخشی از مطالب این نشریه تنها با ذکر منبع مجاز است.

ارسال پاسخ

Please enter your comment!
Please enter your name here